Ngày xưa, mẹ hay dạy mình là sống ở đời phải biết nhìn trước nhìn sau, biết trên bên dưới, thì người khác mới yêu quý và giúp đỡ mình. Mẹ dạy mình nhiều thứ về cách sống đó nhưng có thể tóm tắt trong một câu ngắn gọn: "Biết điều thì mới được nhiều".

Cái sự biết điều này coi vậy chứ không đơn giản. Nó là một kỹ năng cần phải được rèn luyện. Nó cũng là một phần của thông minh cảm xúc (khi chúng ta biết nhìn trước nhìn sau, biết trên biết dưới, cũng là khi chúng ta ít nhiều cũng biết quan tâm đến cảm xúc của người khác). Cho nên, có những người chưa biết điều nhưng chính bản thân họ không biết điều đó.

Người không biết điều cũng có hai nhóm. Nhóm đầu tiên là "cố tình không biết", những người này thì thôi hết thuốc chữa. Không cần nói tới. Nhóm thứ hai là "vô tình không biết". Nhóm này thì bản chất họ người là người tốt, nhưng đơn giản là... chưa biết điều. Bài viết này của mình dành cho nhóm hai, vì mình tin rằng nhóm này vẫn ít nhiều có khả năng tự nhận thức bản thân và tự điều chỉnh hành động. Thậm chí, khi họ đã nhận thức được vấn đề, họ còn sẵn sàng nhắc nhở những người khác vì một thế giới biết điều hơn.

Ví dụ về chưa biết điều thì nhiều lắm, nhưng lấy chuyện dễ thấy nhất là chuyện ăn uống (vì ai cũng phải ăn).

😱 Chưa biết điều 1: Ngồi ăn đông người với nhau thì mọi người vui vẻ thỉnh thoảng hô hào ồn ào tí cũng là bình thường, những người xung quanh cũng thông cảm. Nhưng nếu mà hò hét, cười giỡn ầm ầm trong suốt bữa ăn vì nghĩ rằng ở đây toàn người quen thì là chưa biết điều. Người ta quen với anh chứ đâu có quen với giọng cười muốn bể nhà của anh, hay quen với giọng nói sợ cả phòng không nghe thấy của anh. Người ta ngồi ăn muốn được trò chuyện với người ngồi cùng, chứ đâu muốn biết anh chơi cái gì, giỡn cái gì, ăn cái gì hay tranh nhau ăn thế nào.

👍 Biết điều 1: Ở chỗ đông người, dù quen hay không thì cũng phải nhìn trước nhìn sau. Vui thì hô hào một chút cho có không khí thì không sao, chứ không nên làm ồn ào quá nhiều và quá lâu. Con mình còn nhỏ, thỉnh thoảng hưng phấn đùa giỡn lớn tiếng một chút, mình cũng còn phải nhắc nhở con (dù ai cũng biết là trẻ con thì vốn hiếu động).

😱 Chưa biết điều 2: Có hôm học viên tặng đồ ăn cho mình. Không những vậy còn có tâm đến mức tặng riêng đặc biệt thêm cho mình món ăn mà họ biết mình thích. Vậy mà có mấy bạn cứ thế ăn không hỏi ai, ăn luôn phần của sếp, ăn luôn tấm lòng học viên... vốn không phải dành cho mấy bạn. Mình không ăn cũng không sao (dù đó là món mình rất thích), nhưng người có lòng tặng và người có công mang cho mình, nếu họ biết thì liệu họ có nghĩ là không sao?

👍 Biết điều 2: Ăn thì phải hỏi xem ai ăn rồi, ai chưa ăn, nên ăn thế nào cho phải. Ngồi trong bàn ăn thì phải nhìn số lượng thức ăn trên bàn và tính trong đầu xem mình ăn bao nhiêu là hợp lý. Một bàn ăn không phải lúc nào cũng thừa đồ ăn cho tất cả mọi người. Mình là sếp, ngồi ăn với các bạn nhân viên, đa số các bạn đều biết điều nhường mình ăn những món mình thích. Nhưng ngược lại, mình cũng phải biết điều ăn vừa đủ để các bạn còn ăn, vì mình biết dù các bạn nhường mình, nhưng nếu thấy mình không ăn nữa thì các bạn cũng sẽ ăn thôi. Ngay cả sếp cũng phải biết điều, chứ đừng nói là nhân viên.

😱 Chưa biết điều 3: Đoàn có 30 người, đặt 3 bàn ăn, mỗi bàn 10 người. Nhà hàng luôn xếp sẵn 10 cái ghế ở mỗi bàn. Chẳng hiểu vì sao có bàn tự nhiên rút đi mất 2 cái ghế từ sớm. Không cần biết là vô tình hay cố tình, vô tình là chưa biết điều, còn cố tình là rất không biết điều. Ăn thêm một tí liệu có ngon hơn không?

👍 Biết điều 3: Mỗi khi ngồi ăn tập thể, mình đều phải tính xem số người là bao nhiêu. Nếu còn thừa chỗ thì mới cho giúp việc nhà mình ngồi cùng. Không thì mình sẽ mua suất ăn riêng cho giúp việc. Thậm chí, ngay cả con gái mình nếu ăn chung mà khiến cho bàn thành 10 người lớn + 1 đứa bé, thì mình và vợ cũng ăn ít lại, dù con mình ăn cũng chẳng được bao nhiêu. Nhà mình lúc nào cũng mang theo đồ ăn trong các hoạt động tập thể để đề phòng những trường hợp như vậy. Các bạn nhân viên đều biết nên khi làm sự kiện bên ngoài thỉnh thoảng có bạn tối đói cũng sang phòng mình xin đồ ăn.

Nhân tiện nói chuyện chưa biết điều thì mình cũng muốn kể thêm mấy ví dụ thực tế nữa về những hành động siêu biết điều:

😍 Siêu biết điều 1: Công ty thưởng cho mấy bạn nhân viên tình nguyện làm một việc nhỏ ngoài công việc mỗi người một ly trà sữa cho vui. Theo mình biết thì trà sữa đắt lắm thì cũng tầm 80-90K một ly thôi, nên khi thưởng cho các bạn mình cũng không đặt ra giới hạn nào. Nhưng rốt cuộc 5 ly trà sữa cũng chỉ có 200K (tức là chỉ khoảng một nửa so với loại đắt nhất). Thật ra, cho dù các bạn đặt loại đắt gấp đôi mình cũng thấy không vấn đề gì vì đó là phần thưởng của các bạn. Nhưng cách các bạn hành xử cho thấy các bạn rất biết điều.

😍 Siêu biết điều 2: Mình dẫn mấy bạn #QuantumVIP đi Singapore trải nghiệm. Họ là học trò mình nhưng đồng thời cũng là khách hàng không chỉ VIP mà còn VIP nhất của công ty mình. Nhưng mà ngồi xuống bàn ăn lúc nào họ cũng quan tâm đến nhau và quan tâm đến mình (người đưa mình đôi đũa, người gửi mình cái khăn,...). Trong suốt quá trình chuyến đi, mọi người đều rất biết điều. Nên dù phải dẫn đoàn gần 20 người, thêm bản thân mình không may bị cảm lạnh khá nặng, nhưng cũng không hề vất vả hơn mình đi riêng gia đình là bao. Khi về mọi người còn nhắn tin cảm ơn rất tình cảm.

😍 Siêu biết điều 3: Cũng chuyến đi Singapore đó, trong lịch trình có một kế hoạch mình không hứa nhưng dự định dẫn mọi người đi, đó là thăm trường đại học TOP11 thế giới mình từng học. Nhưng do mình bị cảm nặng nên rất mệt, mình định hủy dự định đó, mọi người cũng hơi thất vọng nhưng không ai than phiền gì. Nhờ mọi người siêu biết điều như vậy, nên đến khi mình biết là mọi người xem trọng việc tham quan trường cũ của mình, thì dù ốm, mệt và thiếu ngủ, mình vẫn ráng tranh thủ dậy sớm để dẫn mọi người đi.

😍 Siêu biết điều 4: Có bạn coach ở nhờ nhà mình 1 đêm để hôm sau tham gia phụng sự tình nguyện trong khóa học của công ty mình. Bạn ấy giúp công ty mình thì việc mình cho bạn ấy ở nhờ một đêm là chuyện quá nhỏ và bình thường. Mình không hề chờ đợi bạn ấy quà cáp hay cảm kích gì mình. Ấy vậy mà bạn ấy còn mua ít bánh cốm biếu mình. Bánh ăn đã ngon, nhưng cái siêu biết điều của người tặng làm bánh còn ngon hơn nhiều.

😍 Siêu biết điều 5: Có anh học viên cũng thuộc nhóm rất VIP, đi học đã phải mang nhiều hành lý, nhưng vẫn chịu khó mang ít bánh cốm từ tận Hà Nội vào biếu mình (cả bạn coach lẫn anh học viên không hiểu sao biết mình thích ăn bánh cốm). Chỉ vài cái bánh cốm thì tất nhiên chẳng bao tiền. Nhưng bánh cốm được xách tay (chứ không thể vứt trong vali được) cả một chặng đường dài gần 2500 cây số nào máy bay, nào xe buýt để tặng thì giá trị vô cùng.

Dĩ nhiên chuyện biết điều không chỉ gói gọn trong chuyện ăn uống mà vô vàn chuyện khác trong cuộc sống hằng ngày. Chính bản thân mình cũng chưa biết hết điều mà vẫn phải luôn tự uốn nắn bản thân để sống ngày một biết điều hơn.

Ở đời có người này người kia. Mỗi người đều có thể lựa chọn cách mình sống, bạn mình chơi. Người biết điều với mình thì mình sẽ biết điều lại với họ. Người chưa biết điều thì mình cũng muốn qua bài viết này để nhắc họ (vì mình vẫn quan tâm và muốn yêu quý họ) để sau này họ biết điều hơn. Còn người nào đọc xong bài này mà vẫn không biết điều thì mình không ghét nhưng đành phải giữ khoảng cách thôi.

Một chút chia sẻ chân thành nhưng thẳng thắn vì một thế giới biết điều hơn.